Alternatif Yok

Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı, Dava konusu alana ilişkin alternatif alan bulunmadığı, Türkiye Kömür İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından dava konusu alana yapılması düşünülen Termik santral üretim tesisinin kamuya yararlı bir yatırım olduğuna dair uygun görüş verildiği, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından verilmiş kamu yararı kararı bulunduğu, işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülerek davanın reddini talep etti.

Hukuka Aykırı

Sakarya İdare Mahkemesi ise bu ay verdiği kararla,

“5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu‘nun Tarım Arazilerinin Amaç Dışı Kullanımı Başlıklı 13. Maddesinde, mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ile sulu tarım arazileri tarımsal üretim amacı dışında kullanılamayacağı, ancak alternatif alan bulunmaması ve Kurulun uygun görmesi şartıyla; d)Bakanlıklarca kamu yararı kararı alınmış plan ve yatırımlar için bu arazilerin amaç dışı kullanım taleplerine, toprak koruma projelerine uyulması kaydı ile Bakanlık tarafından izin verilebileceği Bakanlığın bu yetkisini valiliklere devredebileceği hüküm altına alınmıştır.
3154 sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun‘un Görev başlıklı 2. maddesinde, "...b) Enerji ve tabii kaynakların ülke yararına, teknik icaplara ve ekonomik gelişmelere uygun olarak araştırılması, işletilmesi, geliştirilmesi, değerlendirilmesi, kontrolü ve korunması amacıyla genel politika esaslarının tespit ve tayinine yardımcı olmak, gerekli programları yapmak, plan ve projeleri hazırlamak veya hazırlatmak,
c) Bu kaynakların değerlendirilmesine yönelik arama, tesis kurma, işletme ve faydalanma haklarını vermek, gerektiğinde bu hakların devir, intikal, iptal işlemlerini yapmak, ipotek, istimlak ve diğer takyit edici hakları tesis etmek, bunların sicillerini tutmak ve muhafaza etmek,
d) Kamu ihtiyaç, güvenlik ve yararına uygun olarak enerji ve tabii kaynaklar ile enerjinin üretim, iletim, dağıtım, tesislerinin etüt, kuruluş, işletme ve devam ettirme hizmetlerinin genel politikasını tespit çalışmalarının koordinasyonunu temin etmek ve denetlemek," görevleri Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına ait bulunmaktadır.
4628 Sayılı Elektrik Piyasası Kanunu‘nun Elektrik Piyasası Düzenleme Kurulu ve Kurul Başkanlığı başlıklı 5. maddesinin (m) fıkrasında, "Üretim, iletim ve dağıtım tesislerinin inşası ve işletilmesi sırasında genel olarak kamu yararının, hidrolik kaynakların, ekosistemin ve mülkiyet haklarının korunması için diğer kamu kuruluşları ile birlikte hareket ederek kamu yararı ve güvenliğine tehdit teşkil eden veya etme olasılığı bulunan durumları incelemek ve bu durumları ortadan kaldırmak amacıyla, daha önceden bilgi vermek şartıyla bu tesislerde 20/11/1984 tarihli ve 3082 sayılı Kanun hükümleri uyarınca gereken tedbirleri almak." görevi bu Kurula verilmiştir.
Yine Aynı Kanun‘un 15/c maddesinde, "Elektrik piyasasında üretim ve/veya dağıtım faaliyetlerinde bulunan lisans sahibi özel hukuk tüzel kişilerinin kamulaştırma talepleri Kurum tarafından değerlendirilir ve uygun görülmesi halinde 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununda belirtilen esaslar dahilinde Kurumca kamulaştırma yapılır. Bu konuda, Kurulca verilecek olan kamulaştırma kararları kamu yararı kararı yerine geçer. Bu durumda kamulaştırma bedelleri ile kamulaştırma işlemlerinin gerektirdiği diğer giderler kamulaştırma talebinde bulunan lisans sahibi tüzel kişi tarafından ödenir..."  hükmüne yer verilmiştir.

Dava dosyasının incelenmesinden; bir özel şirketin termik santral kurma izni için yaptığı başvuru sonucu Bolu İli Göynük İlçesi, Bölücekova Köyü sınırları içerisinde 23,671 hektar arazinin tüzel kişiliği haiz ve Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığının bağlı kuruluşu olan Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından verilen "kamu yararı vardır" belgesi de dayanak alınarak tesis edilen 25.03.2009 gün ve 1625 sayılı davalı idare işlemi ile 5403 sayılı Kanun‘un 13. maddesinin (d) fıkrası gereği tarımsal amaç dışı kullanıma açıldığı, bu işlemin de bakılmakta olan davanın konusunu oluşturduğu anlaşılmıştır.
Davalı idareler ve müdahil tarafından, dava konusu işlemin tesis edilmesinden ve davanın açılmasından sonra verilen Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 23.7.2009 gün ve 2187/5 sayılı kararının 5403 sayılı Kanun‘da aranılan kamu yararı kararı yerine geçeceği ileri sürülmektedir.

Uyuşmazlık bu iddialar çerçevesinde irdelendiğinde; 4628 sayılı Kanunla Enerji Piyasası Düzenleme Kuruluna verilen kamu yararı kararı verme yetkisinin 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu‘nda aranan kamu yararı kararı olduğunda şüphe bulunmamaktadır. Burada verilen kamulaştırma yönünde kamu yararı kararı söz konusu taşınmazın kamulaştırılmasında kamu yararının bulunup bulunmadığının tespitine yöneliktir.

5403 sayılı Kanun‘un aradığı kamu yararı kararı ise, tarım arazisinin amacı dışında kullanılmasının mı, yoksa tarımsal amaçla kullanılmasının mı kamu yararına daha uygun olduğunun saptandığı karardır. Bu yönde karar alınırken konunun; ekonomik, ekolojik, tarımsal ve diğer tüm verilerle birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
Buna göre, ülkemizde Enerji Yatırımları ile ilgili kamu yararı kararını vermeye yetkili bakanlık Kanun‘dan kaynaklanan görevi gereği Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığıdır.
Dava dosyasında yer alan Türkiye Kömür İşletmeleri tarafından verilen kamu yararı vardır şeklindeki yazı ancak verilecek nihai karara kaynak teşkil edebilecek bir veri niteliğindedir. 
Yukarıda yer alan mevzuat hükmü gereği, tarım arazilerinin tarım dışı kullanıma açılması için yatırımın konusu ile ilgili Bakanlığın yetkili organlarından her türlü etüd raporları ile birlikte kamu yararı kararı alınması gerekirken, Kanunun açık hükmüne aykırı bir şekilde Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu Genel Müdürlüğü tarafından verilen "kamu yararı vardır" belgesi üzerine düzenlenen, uyuşmazlık konusu arazini tarım dışı amaçla kullanılmasının uygun bulunmasına dair 25.03.2009 gün ve 1625 sayılı işlemde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Öte yandan, dava konusu taşınmazla ilgili olarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunca, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca aranan kamu yararı kararı yerine geçen kamulaştırma kararının, kamulaştırma işlemine esas olmak ve bu amaca yönelik olarak verildiği açık olduğundan; söz konusu kamu yararı kararı yerine geçen işlemin, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununda öngörülen kamu yararı kararı yerine geçeceğini kabul etmeye imkan bulunmamaktadır.” Diyerek işlemi iptal etti.

Ekolojistler.org\BOLU